III Kongres Mężczyzn

Dnia 26 kwietnia 2026 r. w Warszawskim Domu Technika miał miejsce III Kongres Mężczyzn. Inicjatywa zapoczątkowana w 2024 roku przez Stowarzyszenie na Rzecz Chłopców i Mężczyzn cieszy się coraz większą popularnością, a podnoszone przez Stowarzyszenie tematy dotyczące zdrowia psychicznego i fizycznego mężczyzn oraz dotyczących ich problemów, takich jak np. uzależnienia od substancji psychoaktywnych, znacznie częstszych niż u kobiet samobójstw czy też luki edukacyjnej u chłopców. Wydarzenie odbyło się pod patronatem Narodowego Instytutu Wolności oraz Rzecznika Praw Obywatelskich, co najlepiej wskazuje na to iż tematy dotyczące mężczyzn stają się częścią głównego nurtu w mediach i w polityce.

Jak trafnie zauważył przedstawiciel Rzecznika Praw Obywatelskich dr hab. Wojciech Brzozowski,

prawa człowieka są o tyle warte, o ile są stosowane w życiu oraz że celem działalności społecznej i politycznej powinno być wyrównywanie szans, a nie pogłębianie nierówności.

Dodał, iż totalny brak zainteresowania tematami dotyczącymi mężczyzn prowadzi do poczucia niesprawiedliwości. Swoją mowę podsumował: „Równość płci bez praw mężczyzn to połowa równości, a połowa równości to nie równość”.

Panel 1: Mężczyźni w pracy

Barbara Skorupa-prezes Stowarzyszenia Pracowników Służb BHP w Łodzi
Marcin Dębiński -nauczyciel wychowania przedszkolnego
Jarosław Winnicki- Wiceprzewodniczący Związku Zawodowego Pracowników Przemysłu Chemicznego w Gdańsku
Marek Podgórski-pedagog i nauczyciel w II Liceum Ogólnokształcącym im. Romualda Traugutta w Częstochowie

Moderator: Krzysztof Dyba

Prezes Barbara Skorupa przytoczyła statystyki z których wynika, iż mężczyźni stanowią zdecydowaną większość poszkodowanych w wypadkach w pracy, dominując liczebnie w każdym z przedstawionych stopni ciężkości tych wypadków (zaczynając od lekkich, poprzez ciężkie, a na śmiertelnych skończywszy). Jarosław Winnicki podzielił się wstrząsającym doświadczeniem ze swojego życia zawodowego, zwracając uwagę na to iż maszyniści muszą mierzyć się psychicznie ze skutkami rzucania się zdesperowanych ludzi pod koła pociągów.

Marek Podgórski będąc nauczycielem wykonuje zawód, który charakteryzuje się zdecydowaną liczebną przewagą kobiet. Sytuacja ta sprawia, iż praca ta ma dodatkowe aspekty. Dawał do zrozumienia iż czuje swego rodzaju satysfakcję z wyjątkowości w swojej branży oraz zwrócił uwagę na fakt, iż chłopcy decyduję się mu często zwierzać jako pedagogowi szkolnemu.

Marcin Dębiński pracuje w najbardziej sfeminizowanym zawodzie. Przyznaje, iż spotyka się z niepochlebnymi komentarzami od rodziców tylko z racji swojej płci w tym zawodzie. Jak sam zaznacza, pasja w pracy nauczyciela jest najlepszym argumentem do przekonywania ludzi którzy uważają iż mężczyzna nie nadaje się do pełnienia roli wychowawcy przedszkolnego.

Na koniec panelu jeden z widzów zadał pytanie dotyczące statystyk wypadków przy pracy u mężczyzn w wieku 60-65 lat.

Panel 2: Przestępczość i resocjalizacja

prof. Marek Konopczyński – Uniwersytet Białostocki
Jacek Lusiński – Kierownik szkoły przy Zakładzie Poprawczym dla chłopców w Białymstoku
Ppłk Andrzej Dębowski – były naczelnik Zakładu Karnego w Malborku
Klaudiusz Dyjas – Towarzystwo Pomocy im. św. Brata Alberta

Moderator: Michał Gulczyński

Zdecydowaną większość przebywających w zakładach karnych oraz w zakładach poprawczych stanowią chłopcy i mężczyźni. Temat ten wymaga, aby zastanowiono się nad przyczyną przestępczości oraz sposobami pomocy w powrocie do życia społecznego u skazanych. Jak zwrócił uwagę Jacek Lusiński, główną przyczyną przestępczości i wykroczeń popełnianych przez chłopców jest ich społeczne wykluczeni i izolacja, czasem obecna nawet od lat przedszkolnych. Dążenie do poczucia przynależności i uznania pcha chłopców w objęcia grup zajmujących się kradzieżami. Zwrócił uwagę, iż wychowawcy powinni pomagać młodocianym w zbudowaniu ich nowej tożsamości oraz wskazał na możliwość uzyskania w szkole branżowej znajdującej się w ośrodku kwalifikacji w zawodzie stolarza i montera wykończenia wnętrz. Wymienił się swoim doświadczeniem tego, iż często jego podopieczni pilnie potrzebują konsultacji psychiatrycznej, która jest na daną chwilę niedostępna.

Podpułkownik Andrzej Dębowski zwrócił uwagę na to iż czynnikami prowadzącymi do przestępczości są często nadużywanie alkoholu oraz substancji psychotropowych oraz ubóstwo. Opowiedział o przygotowaniach przebywających w zakładach karnych do wyjścia na wolność, chociażby w postaci szkoleń w zawodach brukarza i murarza.

Klaudiusz Dyjas przytoczył fakt, iż 80% osób w kryzysie bezdomności stanowią mężczyźni i na społeczne piętno, z którymi muszą się oni zmagać. Dodał o błędnym kole recydywy, które wynika z braku umiejętności życia w społeczeństwie na wolności. Jak zaznaczył, niezwykle ważnym aspektem pomocy w powrocie do życia na zewnątrz są pozytywne relacje międzyludzkie. Dodał, iż postulatem politycznym powinna być możliwość zapewnienia dostępu do mieszkań dla tych którzy opuszczają zakład karny

Jak na koniec panelu zauważył Michał Gulczyński, dopiero od grudnia 2025 r. mężczyźni przebywający w zakładach karnych mają prawo do dwóch kąpieli w tygodniu, tak samo jak kobiety przebywające w zakładach karnych. Wcześniej był to jeden raz w tygodniu.

Panel 3: Mężczyzna-aktywny obywatel

Panel składa się z trzech części.

14:00 – 14:15 – prezentacja działalności Narodowego Instytutu Wolności – Stefan Kołucki

14:15 – 14:30 – prezentacja książki „Mężczyźni. O nierówności płci” dr Michał Gulczyński

14:30 – 15:10 – dyskusja nt. roli aktywności mężczyzn w życiu społecznym. W debacie udział wezmą:

Krzysztof Alcer -Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych
Marcin Chwiałkowski – przedstawiciel Gdyńskiej Rady ds. Mężczyzn
Michał Braun – dyrektor Narodowego Instytutu Wolności
Michał Gulczyński – autor książki „Mężczyźni. O nierówności płci”, członek zarządu Stowarzyszenia na Rzecz Chłopców i Mężczyzn

Moderator: Jakub Belina-Brzozowski

Michał Gulczyński zapoznał widzów z prezentacją, opierającej się na treści jego nowo wydanej książki pt. „Mężczyźni. O nierówności płci”. Poruszył kluczowe aspekty życia chłopców i mężczyzn, jakimi są:

edukacja,
zdrowie psychiczne i fizyczne
praca i emerytury (zaznaczając iż ok. 90% ofiar wypadków śmiertelnych i ciężkich w pracy stanowią mężczyźni)
męskie aspekty wykluczenia, m.in. przestępczość, przemoc oraz dyskryminacja z powodu homoseksualnej orientacji mężczyzn wobec których są znacznie większe uprzedzenia i przemoc niż wobec kobiecej homoseksualności
ojcostwo
napięcia prywatne i polityczne między płciami.

Zadał fundamentalne pytanie: Dlaczego problemy mężczyzn nie są rozwiązywane? Jedną z głównych przyczyn jest fakt, iż mężczyźni będący częścią politycznego i ekonomicznego establishmentu sami będąc w uprzywilejowanej pozycji nabierają przekonania, iż skoro oni potrafili trafić na szczyt, to i inni mężczyźni potrafią wobec czego nie trzeba im pomagać.

Zaproponował 10 zasad nowej umowy płci:

Zauważać zmiany
Zrozumieć punkt wyjścia
Wyjść poza grę o sumie zerowej, jaką stanowi niesłuszne przekonanie jakoby pomoc mężczyznom równało się odebraniem czegokolwiek kobietom i odwrotnie
Nie licytować się (licytacja na nieszczęścia między mężczyznami i kobietami jest ślepą uliczką, która nie prowadzi do żadnych konstruktywnych rozwiązań)
Dostrzegać różnorodność (dodał, iż nie każdy ma czas, możliwość logistyczną i zasoby finansowe aby udać się na Kongres Mężczyzn)
Rozwijać aktywność samych mężczyzn
Wchodzić w dialog, który jest możliwy ponad podziałami politycznymi
Dopuszczać różnorodność głosów
Widzieć w mężczyznach więcej niż pracowników (mężczyźni znacznie silniej niż kobiety są oceniani według użytecznej funkcji i umiejętności zarabiania dużych ilości pieniędzy, co redukuje ich człowieczeństwo oraz często prowadzi do negacji ich aspiracji edukacyjnych, tłumaczonej tym, iż powinni „mieć fach w ręku”)
Dostrzegać korzyści z tradycyjnej męskości (wskazane zostały pozytywne aspekty tradycyjnej wizji męskości, jaką są na przykład odwaga i ambicja przydatne chociażby w pracy strażaka, żołnierza czy policjanta oraz zwrócono na fakt iż agresja jest siłą którą można skierować w twórczość i wykorzystać w pozytywny sposób)

Ponadto, Michał Gulczyńskim udzielił wskazówek wszystkim ludziom którzy pragną pomóc mężczyznom:

Naciskajmy na polityków
Zakładajmy „własne komitety”, wnioski, petycje oraz przekonujmy wytrwale samorządy
Składajmy wnioski w budżetach obywatelskich
Działajmy oddolnie (przykładem takich działań mogą być inicjatywy męskich kręgów lub Spacer Męski)
Dbajmy o relacje i więzi międzyludzkie

Moderator Jakub Belina-Brzozowski zadał pytanie, dlaczego w Polsce mężczyźni rzadko udzielają się w wolontariatach.

Krzysztof Alcer z Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych podzielił się swoim życiowym doświadczeniem chłopaka wychowywanego na wsi, gdzie wedle jego słów oferta dla chłopaka na wsi ogranicza się do klubów sportowych, straży pożarnej dla starszych i do ławki pod sklepem. Wskazuje, że powinien być warsztat dla mężczyzn, gdzie uczyliby się obsługi dronów i drukarki 3 D. Zwrócił uwagę na zjawisko homofobii, gdyż wedle niego dotyczy wszystkich mężczyzn niesłusznie przekonanych jakoby homoseksualna orientacja umniejszała męskości.

Michał Braun wskazał na ogromną ekonomiczną presję jaką nakłada się na mężczyzn, obsadzając ich niezmiennie w roli żywiciela rodziny, co przekłada się na przekonanie części mężczyzn jakoby wolontariat był „frajerstwem”. Podane zostały przykłady przewodniczącego Koła Gospodyń Wiejskich oraz istniejących Kół Gospodarzy Wiejskich.

Marcin Chwiałkowski podzielił się swoim doświadczeniem związanym z działalnością w Radzie Dzielnicy i Radzie ds. Budżetu Obywatelskiego. Zaznaczył, że sporo mężczyzn bierze udział w akcji krwiodawstwa. Opowiedział, iż w Radzie ds. Mężczyzn w Gdyni są przedstawiciele różnego wieku, płci, doświadczenia i różnych zawodów. Wspomniano, że w Warszawie i Białymstoku odmówiono utworzenia Rad ds. Mężczyzn, a w Suwałkach wniosek został jedynie skierowany do komisji.

Michał Gulczyński przytoczył przykład zeszłorocznej inicjatywy jednego z założycieli Stowarzyszenia Waldemara Domańskiego jaką była Asocjacja Promotorów Radosnego Ptaka podczas której rozdawano 1000 darmowych budek lęgowych dla ptaków wykonanych przez pracowników MPO z miejskich śmieci.

Panel 4: Dyskusja z politykami

Łukasz Michnik – Nowa Lewica
Michał Wawer – Konfederacja Wolność i Niepodległość
Marcin Józefaciuk – poseł niezrzeszony
Joanna Senyszyn – Nowa Fala Profesor Senyszyn

Moderator: Michał Płociński, Rzeczpospolita

Dyskusja z politykami była częścią Kongresu, która wzbudzała najwięcej emocji i kontrowersji. Jak trafnie zauważył moderator: „Trzeba mieć odwagę, żeby rozmawiać o największej mniejszości w tym kraju”. Zadał każdemu z uczestników następujące pytania:

Czy postrzegacie mężczyzn jako odrębną grupę wyborców?
Jak ich badacie?
Jakie narracje są ważne w poruszaniu tego tematu

Jak zauważył Łukasz Michnik z Nowej Lewicy, jeszcze w 2024 roku w partii lewicowej był opór wobec zagadnień dotyczących mężczyzn, jednakże obecnie sytuacja uległa zmianie i stwierdził, że nie sposób ignorować takich nieszczęść jak bezdomność, samobójstwa, nałogi, wypadki w pracy oraz przedwczesne śmierci które w zdecydowanej większości dotyczą mężczyzn.

Poseł Michał Wawer z Konfederacji zaznaczył, iż jego partia czerpie inspiracje ze środowisk promęskich i organizacji ojcowskich oraz że podejmowała kroki prawne w celu zapewnienia pieczy naprzemiennej jako domyślnego modelu po rozstaniu rodziców dziecka.

Poseł niezrzeszony Marcin Józefaciuk przytoczył wstrząsający fakt, iż co 24 godziny odchodzi jeden mężczyzna, który odbiera sobie życie. Wskazał, iż wszystkie koła badają tematy dotyczące mężczyzn. Uważa też, że powinna powstać Narodowa Strategia Zdrowia Mężczyzn na wzór tej, która powstała w Kanadzie.

Profesor Joanna Senyszyn przytoczyła przykłady zjawisk biedy, wykluczenia, bezdomności i bezrobocia które dotyczą zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Przyznała także, iż ma miejsce zjawisko dyskryminacji ojców na tle opieki nad dziećmi przy rozstaniach.

Wszyscy uczestnicy panelu zgodzili się co do obecności androbusów, opracowania strategii zdrowia mężczyzn oraz przeciwdziałaniu luce edukacyjnej.

Uczestnictwo w III Kongresie Mężczyzn pokazało mi, ile dobrego można zrobić dla drugiego człowieka oraz iż każdy z nas ma możliwość przyczynić się poprawy zdrowia oraz dobrostanu mężczyzn, bez względu na poglądy polityczne. Już nie mogę się doczekać kolejnego Kongresu Mężczyzn, który odbędzie się w przyszłym roku.

Sponsorem Kongresu była firma BAT – składy budowlane.