Terrence Real, Nie chcę o tym mówić. Jak poradzić sobie z męską depresją, Wydawnictwo Czarna Owca, 2025
Książka psychoterapeuty Terrence’a Reala na temat męskiej depresji pojawiła się w 1997 roku, a w roku 2025 doczekała się drugiego polskiego wydania. Autor odważnie podjął się tematu cywilizacyjnego tabu, jaki stanowi męska depresja. Treść książki jest wypełniona obserwacjami i spostrzeżeniami autora na temat zdrowia psychicznego mężczyzn. Zamieszczone są przejmujące historie z jego życia osobistego. Opisana jest relacja autora z ojcem, który doświadczył porażającego psychicznego zaniedbania. Poprzez opowiadanie swojej osobistej historii daje on czytelnikom do myślenia, jak ważna jest relacja ojca z synem.
Depresja i zdrowie psychiczne mężczyzn są tematem tabu w naszej kulturze, a depresja jest postrzegana często jako „niemęska” choroba, przypisana wyłącznie kobietom. Jak zwraca uwagę autor, doznana przemoc psychiczna i fizyczna ze strony członków rodziny ma decydujący wpływ na rozwój depresji i innych zaburzeń psychicznych. Warto podkreślić, że depresja to demokratyczna choroba, która dotyka ludzi niezależnie od płci, wykształcenia czy statusu ekonomicznego. Przerażający jest fakt, iż mężczyźni odbierają sobie życie aż cztery razy częściej niż kobiety. Według obserwacji autora cechy „tradycyjnej” męskości korelują z gorszym zdrowiem, jako że wizji tej brakuje zrozumienia dla męskiej emocjonalności i słabości. Ponadto, wciąż istnieje różnica ponad siedmiu lat między długością życia a kobiet.
Niepokojący jest fakt, że mężczyźni dzielący się z otoczeniem swoimi objawami i stanami psychicznymi spotykają się z brakiem zrozumienia, ostracyzmem, potępieniem i izolacją, co nie ma miejsca w przypadku kobiet.
Ucieczka od własnych emocji i dobrych relacji z ludźmi może mieć fatalne skutki. Ważna jest umiejętność emocjonalnej bliskości z samym sobą, a zewnętrzne zamienniki miłości nie zastąpią miłości własnej. Mężczyźni z powodu depresji często wpadają w uzależnienie od substancji lub w alkoholizm. Autor dokonuje spostrzeżenia, iż mężczyzna czasem sięga po uzależnienie nie po to żeby przestać czuć, ale po to by poczuć cokolwiek i poczuć że żyje (używa przy tym porównania do zamrożonych w piekle dusz opisanych przez Dantego w „Boskiej komedii”). Gniew daje krótkotrwałe poczucie ulgi, a uzależnienia tylko pogłębiają zły stan.. Zarówno trauma typu I (wojny, wypadki, katastrofy naturalne), jak i typu II (wieloletnie zaniedbanie psychiczne ze strony bliskich osób) doprowadza do uszkodzeń układu nerwowego. Istnieje tendencja do przecenienia wpływu depresji u kobiet i niedocenienia jej u mężczyzn ze strony specjalistów zdrowia psychicznego.
Powszechne przekonanie na temat chłopięcej skłonności do uzewnętrzniania gniewu, wyrażające się w powiedzeniu: „chłopcy to chłopcy, tacy już są” jest niebezpiecznym unieważnieniem, prowadzącym do bardzo poważnych konsekwencji, jakim jest zarówno pogorszenie stanu zdrowia psychicznego chłopców, jak i do cierpienia doznawanego przez osoby będące w relacjach z zaniedbanymi psychicznie chłopcami. W dzieciństwie chłopcom okazuje się mniej czułości niż dziewczętom, a równie jej potrzebują.
Chłopcy mają takie same relacyjne potrzeby, jakimi są potrzeby więzi, opieki, wsparcia i czułości.
Jesteśmy poddani warunkowaniu i stereotypami, które sprawiają że tracimy z oczu potrzeby i kontakt z jednostką, unikalne doświadczenia naszych synów. Terrence Real dodaje, iż psychicznym nadużyciem jest negacja u chłopców i mężczyzn „żeńskich” ( w rzeczywistości ludzkich) cech charakteru, jak potrzeba tworzenia więzi z innymi ludźmi. Na podstawie swoich doświadczeń psychoterapeutycznych autor zwraca uwagę na fakt, iż mężczyźni są równie zdolni do okazywania opiekuńczości i współczucia co kobiety. Sytuację chłopców i mężczyzn komplikuje fakt, iż męskość jest traktowana jak cecha, którą trzeba stale udowadniać i na nią zasłuży., w przeciwieństwie do kobiecości która jest przyznawana jedynie z racji wejścia w czas dorastania. Dochodzi do okaleczenia psychicznego synów, co dalej prowadzi do utraty relacji ze sobą i z innymi ludźmi, a okazywanie ciepła emocjonalnego chłopcom jest niesłusznie przedstawiane jako ich rzekoma demoralizacja. Autor przedstawia interesujący punkt widzenia: według niego w celu osiągnięcia dorosłości i niezależności chłopiec nie musi separować się od żeńskiej energii, lecz zastąpić bliskość z matką właściwą dzieciom w formę bliskości właściwą ludziom dorosłym (wbrew podejściu proponowanemu na przykład przez Roberta Bly’a w powieści „Żelazny Jan”). Odcięcie chłopców i mężczyzn od emocjonalności może prowadzić do aleksytymii, czyli trudności z rozpoznaniem i nazywaniem emocji. Ponadto, samoocena nie może zostać zbudowana na zewnętrznych osiągnięciach. Mamy do czynienia u mężczyzn z występowaniem konfliktu między osiągnięciami a więzią. Można także odnieść sukces, nie tracąc więzi z innymi ludźmi i z samym sobą. Autor opisuje sytuacje konfrontacji pacjentów z ich zranieniami sięgającymi wczesnych lat życia. Do uleczenia psychicznego ważna jest integracja dwóch części swojej osobowości: swojego pełnego człowieczeństwa, czyli zarówno części „męskiej”, jak i „kobiecej”.
Terrence Rea dokonuje ważnego spostrzeżenia, iż nieukojony ból skrzywdzonego chłopca w połączeniu z siłą dorosłego mężczyzny tworzy bardzo niebezpieczny związek.
Ważnym elementem psychicznego uleczenia mężczyzny jest stworzenie wewnątrz siebie tzw. zdrowego dorosłego, który zarówno stawia czoła życiowym wyzwaniom, jak i pozwala sobie na słabości i wątpliwości. Ważne jest aby nauczyć się, jak można się zajmować sobą samym. Autor wyraża przekonanie, iż mężczyzn i kobiet znacznie więcej łączy niż dzieli, a spolaryzowana wizja mężczyzn i kobiet to łatwa dychotomia bez dostrzegania niuansów i złożoności ludzkiego życia oraz unikalnej perspektywy poszczególnych jednostek. Wskazuje, iż kluczem do dojrzałości i zdrowia psychicznego mężczyzny jest uświadomienie sobie bycia częścią czegoś większego niż on sam i okazanie pomocy innym orazbycie częścią pozytywnych zależności i relacji. Warto zapoznać się z książką Terrence’a Reala, gdyż prezentuje on bogate doświadczenie w pracy psychoterapeutycznej z mężczyznami oraz unikalne spojrzenie na męską tożsamość, emocjonalność i relacje.
